Review sách Quy Tắc Số 1 (Rule #1): đầu tư giá trị theo cách của Phil Town

Quy Tắc Số 1 (Rule #1) của Phil Town ra đời năm 2006 và nhanh chóng trở thành sách bán chạy ở Mỹ. Phil Town từng là hướng dẫn viên vượt thác trên sông Colorado trước khi học đầu tư và trở thành người đào tạo nhà đầu tư cá nhân. Cuốn sách lấy tên từ câu nói nổi tiếng của Warren Buffett: quy tắc số một là đừng để mất tiền. Mục tiêu của nó là biến tư duy đầu tư giá trị thành một quy trình đơn giản cho người bình thường.

Đừng để mất tiền

Town lập luận rằng nhiều người thua lỗ vì giao phó tiền cho các quỹ mà không hiểu họ làm gì, hoặc vì mua cổ phiếu theo cảm tính. Ông đề nghị người đọc tự học cách chọn doanh nghiệp tốt, mua với giá rẻ, và chỉ đầu tư vào những gì mình hiểu. Ưu tiên số một là tránh những khoản lỗ lớn, vì lỗ 50% cần lãi 100% mới gỡ lại được.

4M: bốn câu hỏi trước khi mua

1. Ý nghĩa: bạn có hiểu doanh nghiệp này không, và nó có ý nghĩa với bạn không. Town khuyên bắt đầu từ những lĩnh vực bạn quan tâm hoặc làm việc hằng ngày.
2. Lợi thế cạnh tranh: doanh nghiệp có thứ gì bảo vệ nó khỏi đối thủ, như thương hiệu, bí mật kinh doanh, chi phí chuyển đổi cao, hay vị thế độc quyền.
3. Ban lãnh đạo: người điều hành có chính trực, có tầm nhìn và hành động vì cổ đông không.
4. Biên độ an toàn: chỉ mua khi giá thấp hơn nhiều so với giá trị, để có chỗ cho sai sót.

5 con số quan trọng

Để kiểm tra lợi thế cạnh tranh bằng số liệu, Town dùng năm chỉ số và muốn thấy chúng tăng đều khoảng 10% mỗi năm trở lên trong 10 năm:

• Tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư.
• Tăng trưởng doanh thu.
• Tăng trưởng lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS).
• Tăng trưởng vốn chủ sở hữu.
• Tăng trưởng dòng tiền từ hoạt động kinh doanh hoặc dòng tiền tự do.

Doanh nghiệp duy trì được các con số này trong thời gian dài thường có lợi thế cạnh tranh thật. Xem thêm cách đọc ROE, một chỉ số gần với tỷ suất sinh lời trên vốn.

Tính giá hợp lý và giá mua

Sách hướng dẫn tính “giá hợp lý” theo các bước: ước tính tốc độ tăng trưởng EPS trong 10 năm tới, ước tính P/E tương lai, tính EPS và giá cổ phiếu sau 10 năm, rồi chiết khấu về hiện tại với mức lợi nhuận kỳ vọng tối thiểu khoảng 15% mỗi năm. Giá mua an toàn là khoảng một nửa giá hợp lý.

Cách tính đơn giản, dễ làm theo, nhưng rất nhạy với giả định. Chỉ cần ước tính tăng trưởng cao hơn vài phần trăm, giá hợp lý đã thay đổi rất nhiều. Người mới thường lạc quan quá mức ở bước này.

Phần gây tranh cãi: chỉ báo kỹ thuật

Town khuyên dùng ba công cụ kỹ thuật là MACD, Stochastic và đường trung bình động để quyết định thời điểm vào và ra, với lý do đi theo dòng tiền của các quỹ lớn. Đây là phần bị phê bình nhiều nhất:

• Nó mâu thuẫn với tinh thần nắm giữ dài hạn doanh nghiệp tốt của Buffett.
• Mua bán theo tín hiệu chỉ báo làm tăng số lần giao dịch, phí và thuế.
• Các chỉ báo này thường cho nhiều tín hiệu nhiễu khi thị trường đi ngang.

Nếu bạn là nhà đầu tư dài hạn, có thể bỏ qua phần này mà vẫn giữ được giá trị cốt lõi của sách.

Có hữu ích cho trader không?

Có, ở phần tư duy rủi ro và kỷ luật, nhưng đây vẫn là sách đầu tư cổ phiếu. Trader sẽ thấy quen thuộc ba chỉ báo kỹ thuật trong sách, nhưng cách Town dùng chúng khá đơn giản và không đủ để thành một hệ thống giao dịch. Bài học đáng giữ là quy tắc số một: bảo toàn vốn trước, tìm lợi nhuận sau.

Kết luận

Quy Tắc Số 1 là cuốn sách nhập môn đầu tư giá trị dễ tiếp cận, có quy trình cụ thể và có bản dịch tiếng Việt mới. Hãy đọc nó như bước đầu, rồi tiếp tục với nguồn gốc của các ý tưởng này trong Nhà Đầu Tư Thông Minh và Đạo Của Warren Buffett.