Review sách Trên Đỉnh Phố Wall: cách Peter Lynch chọn cổ phiếu

Trên Đỉnh Phố Wall (One Up On Wall Street) là cuốn sách năm 1989 của Peter Lynch, viết cùng John Rothchild. Lynch điều hành quỹ Fidelity Magellan từ năm 1977 tới 1990, đưa quỹ từ khoảng 18 triệu đô la lên khoảng 14 tỷ đô la, với mức lợi nhuận bình quân mỗi năm thường được nhắc là khoảng 29%. Điều đặc biệt là ông viết cuốn sách này để thuyết phục người bình thường rằng họ có thể chọn cổ phiếu không kém gì giới chuyên nghiệp.

Lợi thế của nhà đầu tư cá nhân

Theo Lynch, quỹ lớn bị trói buộc bởi quy định, thủ tục và nỗi sợ bị chê trách nếu mua một cổ phiếu “lạ”. Người bình thường thì không. Họ còn có một lợi thế mà nhà phân tích ngồi văn phòng không có: họ thấy trước những gì đang tốt lên trong đời sống, từ một chuỗi cửa hàng lúc nào cũng đông khách tới một sản phẩm mà cả công ty mình đều dùng.

Nhưng ông nhấn mạnh: thấy một sản phẩm hay chỉ là điểm bắt đầu nghiên cứu, không phải lý do để mua. Sản phẩm tốt có thể chỉ chiếm phần nhỏ doanh thu, hoặc cổ phiếu đã được định giá quá cao. Phải tìm hiểu doanh nghiệp, đọc báo cáo tài chính rồi mới quyết định.

Sáu nhóm cổ phiếu

Một trong những công cụ hữu ích nhất của sách là cách chia cổ phiếu thành sáu nhóm, vì mỗi nhóm cần kỳ vọng khác nhau:

1. Tăng trưởng chậm: doanh nghiệp lớn, lâu đời, tăng trưởng ngang nền kinh tế, thường mua vì cổ tức.
2. Vững chắc: doanh nghiệp lớn tăng trưởng khá, có thể mang lại lợi nhuận vừa phải và giúp phòng thủ khi thị trường xấu.
3. Tăng trưởng nhanh: doanh nghiệp nhỏ, năng động, tăng trưởng mạnh. Đây là nơi tìm cổ phiếu tăng gấp mười lần, nhưng rủi ro cũng cao nhất.
4. Chu kỳ: lợi nhuận lên xuống theo chu kỳ kinh tế, như ô tô, hàng không, thép. Mua sai thời điểm có thể thua lỗ nặng dù doanh nghiệp tốt.
5. Phục hồi: doanh nghiệp đang gặp khó khăn nhưng có khả năng vượt qua.
6. Tài sản ẩn: doanh nghiệp sở hữu tài sản có giá trị mà thị trường chưa để ý, như đất đai, thương hiệu, tiền mặt.

Biết cổ phiếu mình nắm thuộc nhóm nào giúp bạn không kỳ vọng sai: chờ một cổ phiếu tăng trưởng chậm tăng gấp mười là phi thực tế, còn giữ cổ phiếu chu kỳ mãi mãi là nguy hiểm.

Câu chuyện hai phút

Trước khi mua, Lynch khuyên tự trình bày trong khoảng hai phút: vì sao bạn quan tâm tới cổ phiếu này, doanh nghiệp cần điều gì xảy ra để thành công, và điều gì có thể làm hỏng câu chuyện. Nếu một đứa trẻ cũng hiểu được lời giải thích của bạn, đó là dấu hiệu tốt. Sau đó định kỳ kiểm tra lại xem câu chuyện còn đúng không.

Những con số cần xem

Lynch không dùng công thức phức tạp, nhưng có vài con số ông luôn kiểm tra:

• P/E so với tốc độ tăng trưởng lợi nhuận. Nói đơn giản, P/E của một doanh nghiệp được định giá hợp lý thường xấp xỉ tốc độ tăng trưởng lợi nhuận hằng năm. P/E thấp hơn nhiều so với tăng trưởng là tín hiệu đáng chú ý. Ý tưởng này về sau được biết đến rộng rãi qua chỉ số PEG.
• Tiền mặt và nợ: doanh nghiệp ít nợ có thể sống sót qua giai đoạn khó khăn.
• Hàng tồn kho: tồn kho tăng nhanh hơn doanh thu thường là dấu hiệu xấu.
• Lãnh đạo mua cổ phiếu và doanh nghiệp mua lại cổ phiếu: thường là tín hiệu tích cực.

Những sai lầm nên tránh

• Chạy theo cổ phiếu nóng trong ngành nóng. Lynch thích những doanh nghiệp có tên nhàm chán, làm việc nhàm chán, trong ngành ít ai để ý.
• Cố đoán thị trường hay kinh tế vĩ mô. Ông cho rằng không ai làm việc này đều đặn được.
• “Nhổ hoa, tưới cỏ dại”: bán cổ phiếu tốt khi vừa có lãi, giữ cổ phiếu xấu chờ hòa vốn.
• Đa dạng hóa tràn lan vào những ngành mình không hiểu, Lynch gọi đùa là “đa dạng hóa đi xuống”.

Có hữu ích cho trader forex không?

Không nhiều, vì sách viết cho nhà đầu tư cổ phiếu dài hạn. Dù vậy, vài nguyên tắc vẫn đáng mang theo: luôn trả lời được vì sao mình đang giữ một vị thế, cập nhật lý do đó khi thị trường thay đổi, và không chạy theo tâm lý đám đông. Nếu bạn vừa giao dịch forex vừa muốn đầu tư chứng khoán dài hạn, đây là cuốn nhập môn rất tốt.

Kết luận

Trên Đỉnh Phố Wall là cuốn sách hiếm hoi vừa dễ đọc vừa thực tế về chọn cổ phiếu. Nó không thay thế được việc học phân tích cơ bản bài bản, nhưng cho bạn một khung suy nghĩ rõ ràng và niềm tin rằng người bình thường hoàn toàn có thể đầu tư nghiêm túc. Nếu muốn nền tảng sâu hơn về định giá và biên độ an toàn, đọc tiếp Nhà Đầu Tư Thông Minh.