Review sách Cổ Phiếu Thường, Lợi Nhuận Phi Thường: 15 tiêu chí chọn cổ phiếu của Philip Fisher

Cổ Phiếu Thường, Lợi Nhuận Phi Thường (Common Stocks and Uncommon Profits) của Philip Fisher ra đời năm 1958 và là một trong những cuốn sách đầu tiên trình bày có hệ thống cách đầu tư vào doanh nghiệp tăng trưởng. Fisher điều hành công ty quản lý đầu tư của mình suốt nhiều thập kỷ và nổi tiếng với việc nắm giữ cổ phiếu tốt trong thời gian rất dài. Warren Buffett từng nói tư duy đầu tư của mình phần lớn đến từ Benjamin Graham, phần còn lại đến từ Philip Fisher. Xem thêm tiểu sử ông ở bài Philip Fisher là ai.

Thu thập thông tin từ bên ngoài

Fisher cho rằng báo cáo tài chính chỉ cho thấy một phần sự thật. Để hiểu một doanh nghiệp, ông dùng phương pháp mà ông gọi là thu thập “tin đồn” từ bên ngoài, theo nghĩa tích cực: nói chuyện với khách hàng, nhà cung cấp, đối thủ cạnh tranh, nhân viên cũ, chuyên gia trong ngành. Mỗi người chỉ biết một mảnh, nhưng ghép lại thì bức tranh về điểm mạnh, điểm yếu thật của doanh nghiệp hiện ra rất rõ.

Điều thú vị là đối thủ cạnh tranh thường cho thông tin chính xác nhất: họ ít khi khen nhau, nên khi một đối thủ thừa nhận doanh nghiệp kia giỏi, đó là tín hiệu rất đáng tin.

15 điểm cần xem ở một cổ phiếu

Phần nổi tiếng nhất của sách là danh sách 15 câu hỏi Fisher đặt ra cho mỗi doanh nghiệp. Có thể nhóm thành bốn nhóm:

• Tăng trưởng: sản phẩm có đủ tiềm năng để doanh số tăng mạnh trong nhiều năm không; ban lãnh đạo có quyết tâm phát triển sản phẩm mới khi sản phẩm cũ bão hòa không; nghiên cứu và phát triển có hiệu quả không; đội ngũ bán hàng có vượt trội không.
• Lợi nhuận: biên lợi nhuận có đáng kể không; doanh nghiệp đang làm gì để duy trì và cải thiện biên lợi nhuận; kiểm soát chi phí và kế toán có tốt không; triển vọng lợi nhuận dài hạn ra sao.
• Con người: quan hệ với nhân viên và giữa các lãnh đạo có tốt không; đội ngũ quản lý có đủ chiều sâu không.
• Chính trực: doanh nghiệp có cần phát hành thêm cổ phiếu làm loãng quyền lợi cổ đông để tăng trưởng không; ban lãnh đạo có nói thẳng với cổ đông cả khi gặp khó khăn không; ban lãnh đạo có chính trực không thể nghi ngờ không.

Fisher nhấn mạnh tiêu chí cuối cùng: dù mọi tiêu chí khác đều tốt, nếu ban lãnh đạo thiếu chính trực thì nên bỏ qua doanh nghiệp đó.

Những tiêu chí này bổ sung cho các chỉ số định lượng như EPS, ROE hay P/E, giúp nhìn thấy điều mà con số chưa phản ánh.

Khi nào nên bán?

Theo Fisher, chỉ nên bán khi mình đã đánh giá sai, khi doanh nghiệp không còn đáp ứng các tiêu chí, hoặc khi có cơ hội tốt hơn hẳn, điều rất hiếm. Ông có câu nổi tiếng: nếu việc chọn cổ phiếu đã được làm đúng, thời điểm để bán gần như không bao giờ đến. Cụ thể ba trường hợp đó là:

1. Nhận ra mình đã sai khi đánh giá doanh nghiệp từ đầu.
2. Doanh nghiệp thay đổi và không còn đáp ứng các tiêu chí, ví dụ ban lãnh đạo sa sút hoặc thị trường đã bão hòa.
3. Có cơ hội tốt hơn hẳn, điều mà ông cho là rất hiếm.

Ông phản đối việc bán cổ phiếu tốt chỉ vì giá đã tăng nhiều hoặc vì lo thị trường sắp giảm. Theo ông, nhiều nhà đầu tư mất phần lợi nhuận lớn nhất vì bán quá sớm.

Những điều không nên làm

Sách cũng liệt kê các sai lầm nhà đầu tư hay mắc: mua doanh nghiệp mới thành lập chưa có thành tích, bỏ qua cổ phiếu tốt chỉ vì không niêm yết trên sàn lớn, đa dạng hóa quá mức vào những doanh nghiệp mình không hiểu, và chạy theo đám đông.

Có hữu ích cho trader không?

Không trực tiếp, vì đây là sách đầu tư dài hạn. Trader có thể mượn hai ý: phải hiểu thật kỹ thứ mình đang giao dịch thay vì chỉ nhìn bề mặt, và đừng cắt lệnh thắng quá sớm chỉ vì đã có lãi.

Kết luận

Cổ Phiếu Thường, Lợi Nhuận Phi Thường là cuốn sách nên có trên kệ của bất kỳ ai đầu tư cổ phiếu dài hạn. Nếu Nhà Đầu Tư Thông Minh dạy bạn đừng trả giá quá cao, thì Fisher dạy bạn nhận ra doanh nghiệp đáng để giữ trong nhiều năm. Đọc cả hai, bạn sẽ hiểu vì sao Warren Buffett trở thành Warren Buffett.