Review sách Phương Pháp Mới Để Giao Dịch Kiếm Sống: tóm tắt và bài học

Nhiều cuốn sách trading chỉ dạy một mảng: hoặc tâm lý, hoặc chỉ báo, hoặc quản lý vốn. Phương Pháp Mới Để Giao Dịch Kiếm Sống (The New Trading for a Living) của Alexander Elder là một trong số ít cuốn ghép đủ các mảnh đó thành một hệ thống hoàn chỉnh. Đây là bản viết lại năm 2014 của cuốn Trading for a Living ra đời năm 1993, cuốn sách đã đưa tên tuổi Elder vào hàng kinh điển.

Tác giả là ai?

Tác giả Alexander Elder là bác sĩ tâm thần, đồng thời là trader và người đào tạo trader, nổi tiếng với bộ sách Trading for a Living.

Nền tảng tâm lý học của ông giải thích vì sao cuốn sách dành nhiều trang cho chuyện cảm xúc và hành vi, thay vì chỉ nói về biểu đồ. Ông so sánh những trader thua lỗ triền miên với người nghiện: biết rõ điều mình làm là sai nhưng vẫn lặp lại, và chỉ thay đổi được khi chấp nhận rằng vấn đề nằm ở chính mình.

Ba trụ cột: tâm lý, phương pháp, quản lý vốn

Elder tóm gọn việc giao dịch thành ba chữ M:

• Mind (tâm lý): kỷ luật, cảm xúc, và cách tránh bị đám đông cuốn theo.
• Method (phương pháp): công cụ phân tích để tìm lợi thế trên thị trường.
• Money (quản lý vốn): quy định bạn được phép mất bao nhiêu, để sống sót đủ lâu cho lợi thế phát huy.

Bên cạnh đó là ghi chép: nhật ký giao dịch và bảng theo dõi tài khoản. Theo Elder, ghi chép là cách duy nhất để trader học từ chính lịch sử của mình, thay vì lặp lại một lỗi hàng chục lần.

Một ý quan trọng ở phần đầu sách: trading là trò chơi tổng âm. Sau khi trừ phí, spread và trượt giá, tổng tiền của mọi người tham gia giảm đi. Vì vậy chỉ giỏi ngang số đông thì vẫn thua. Bạn cần một lợi thế thật và cần kiểm soát chi phí.

Hệ thống Triple Screen

Phần nổi tiếng nhất của sách là hệ thống Triple Screen (ba màn lọc). Ý tưởng là mỗi lệnh phải đi qua ba khung thời gian, mỗi khung lớn hơn khung kế tiếp khoảng 5 lần:

1. Màn lọc thứ nhất, khung lớn: xác định xu hướng chính, ví dụ bằng độ dốc của đường EMA hoặc MACD histogram. Chỉ giao dịch theo hướng này.
2. Màn lọc thứ hai, khung giữa: chờ một nhịp đi ngược xu hướng chính, nhận biết bằng các chỉ báo dao động như Stochastic hay Force Index. Xu hướng lớn tăng thì chờ nhịp giảm để mua.
3. Màn lọc thứ ba, khung nhỏ: chọn điểm vào lệnh cụ thể, ví dụ đặt lệnh chờ khi giá vượt đỉnh của nến trước.

Cách làm này giải quyết mâu thuẫn quen thuộc: chỉ báo xu hướng và chỉ báo dao động thường cho tín hiệu ngược nhau. Triple Screen dùng mỗi loại ở đúng khung của nó. Nếu bạn đang tìm hiểu phân tích đa khung thời gian, đây là một trong những cách triển khai có hệ thống nhất.

Sách cũng giới thiệu một số công cụ riêng của Elder như Force Index (kết hợp biến động giá và khối lượng), Elder-ray (đo sức mạnh phe mua và phe bán so với đường EMA) và Impulse System (dùng màu để đánh dấu lúc nên hay không nên vào lệnh theo một hướng).

Quy tắc 2% và 6%

Đây là phần nhiều trader đánh giá cao nhất, vì áp dụng được ngay:

• Quy tắc 2%: rủi ro tối đa của một lệnh không vượt quá 2% vốn tài khoản. Tài khoản 1.000 USD thì một lệnh chỉ được phép mất tối đa 20 USD. Từ mức rủi ro đó và khoảng cách stop loss, bạn tính ra khối lượng lệnh bằng công cụ tính lot.
• Quy tắc 6%: nếu tổng số lỗ trong tháng, gồm cả lệnh đã đóng và rủi ro của lệnh đang mở, chạm 6% vốn, bạn ngừng giao dịch đến hết tháng.

Quy tắc 2% bảo vệ bạn khỏi một lệnh thảm họa. Quy tắc 6% bảo vệ bạn khỏi chính mình trong những giai đoạn mọi thứ đều sai, lúc cảm xúc dễ dẫn tới lệnh trả thù.

Nhật ký giao dịch

Elder đề nghị ghi lại mọi lệnh kèm ảnh chụp biểu đồ lúc vào và lúc ra, lý do vào lệnh, và đánh giá sau khi đóng. Ông còn chấm điểm từng lệnh theo việc bạn bắt được bao nhiêu phần trăm của biên độ giá trong ngày hoặc trong kênh giá. Mục đích không phải để tự trách, mà để nhìn ra khuôn mẫu: bạn hay vào sớm, ra sớm, hay đặt stop quá sát. Nếu chưa có thói quen này, bài nhật ký giao dịch là điểm bắt đầu tốt.

Áp dụng vào giao dịch forex

• Chọn bộ ba khung thời gian cố định theo phong cách của bạn, ví dụ D1, H4, H1 cho swing trade. Đừng đổi khung giữa chừng để tìm tín hiệu mình muốn thấy.
• Viết quy tắc 2% và 6% thành con số cụ thể cho tài khoản của bạn và dán ở nơi dễ thấy. Với tài khoản nhỏ, nhiều người chọn mức 1% thay vì 2%.
• Bắt đầu nhật ký ngay từ lệnh tiếp theo, kể cả trên tài khoản demo.
• Tính cả chi phí giao dịch khi đánh giá phương pháp, vì đúng như Elder nói, phí và spread là lý do trading là trò chơi tổng âm.

Kết luận

Phương Pháp Mới Để Giao Dịch Kiếm Sống không phải cuốn đọc một lần rồi cất đi, mà giống một cuốn cẩm nang để quay lại nhiều lần. Phần tâm lý giúp bạn hiểu mình, Triple Screen cho bạn một khung phương pháp, còn quy tắc 2% và 6% giữ cho bạn sống sót. Với trader đã qua giai đoạn nhập môn và muốn giao dịch có hệ thống, đây là một trong những khoản đầu tư sách đáng tiền nhất.