Review sách Hồi Ức Của Một Thiên Tài Đầu Tư Chứng Khoán: bài học từ Jesse Livermore

Năm 1923, nhà báo Edwin Lefèvre xuất bản một cuốn sách kể lại cuộc đời của một nhà đầu cơ tên Larry Livingston. Hơn một thế kỷ sau, Hồi Ức Của Một Thiên Tài Đầu Tư Chứng Khoán (Reminiscences of a Stock Operator) vẫn nằm trong danh sách sách trading được nhắc tới nhiều nhất. Lý do rất đơn giản: thị trường đã thay đổi hoàn toàn, nhưng con người thì không.

Câu chuyện trong sách

Nhân vật chính Larry Livingston, được giới đầu tư coi là hóa thân của Jesse Livermore, bắt đầu từ năm 14 tuổi với công việc ghi giá chứng khoán lên bảng ở một công ty môi giới. Cậu nhận ra giá cả lặp lại những khuôn mẫu nhất định, bắt đầu đặt cược ở các bucket shop (nơi người ta cá cược theo giá chứng khoán mà không thực sự mua bán), và thắng nhiều đến mức bị các nơi này từ chối nhận lệnh.

Khi chuyển sang giao dịch thật trên sàn, anh thua lỗ, phá sản, rồi gây dựng lại nhiều lần. Sách đi qua những thương vụ lớn, trong đó có lần bán khống trong cơn hoảng loạn năm 1907, xen kẽ những thất bại đau đớn vì chính những sai lầm anh biết rõ là không nên mắc.

Những bài học còn nguyên giá trị

Tiền lớn đến từ việc ngồi yên

Câu nói nổi tiếng nhất trong sách đại ý: không phải suy nghĩ đã đem lại những khoản tiền lớn, mà là việc ngồi yên. Livingston nhận ra nhiều người đọc đúng thị trường từ sớm, nhưng rất ít người đủ kiên nhẫn giữ vị thế cho tới khi xu hướng đi hết. Họ chốt lời non vì sợ mất phần lãi đã có, rồi đứng ngoài nhìn giá chạy tiếp.

Đừng cãi nhau với thị trường

Theo Livingston, thị trường không bao giờ sai, chỉ ý kiến của con người là sai. Khi giá đi ngược nhận định, việc đúng là thừa nhận và thoát lệnh, không phải gồng lỗ chờ thị trường “tỉnh ra”. Đây là tinh thần của việc đặt stop loss và tôn trọng nó.

Đi theo hướng ít trở ngại nhất

Livingston chỉ giao dịch khi thị trường cho thấy rõ hướng đi, cái ông gọi là “đường ít trở ngại nhất”. Khi giá đi ngang, không có hướng rõ, ông đứng ngoài. Ý tưởng này gần với giao dịch theo xu hướng hiện đại và việc nhận diện kênh giá trước khi vào lệnh.

Gia tăng vị thế khi đúng, không bình quân giá khi sai

Ông chỉ mua thêm khi lệnh đầu tiên đã có lãi, chứng tỏ nhận định đúng. Ngược lại, mua thêm để kéo giá vốn xuống khi đang lỗ là cách nhanh nhất để biến một lệnh thua nhỏ thành thảm họa.

Tin đồn là kẻ thù

Một số thua lỗ lớn nhất của Livingston đến từ việc nghe lời khuyên của người khác dù đã có nhận định riêng. Bài học này đặc biệt đúng với trader hiện nay, khi nhóm chat và “kèo” trên mạng xã hội ở khắp nơi, và FOMO khiến người ta vào lệnh chỉ vì thấy người khác vào.

Áp dụng vào giao dịch hôm nay

• Viết ra lý do vào lệnh và điều kiện thoát lệnh trước khi bấm nút. Phần lớn thất bại của Livingston đến từ việc thay đổi kế hoạch giữa chừng vì cảm xúc.
• Tách bạch phân tích của mình và ý kiến người khác. Nếu vào lệnh theo khuyến nghị, hãy coi đó là lệnh của người khác và chỉ đặt khối lượng rất nhỏ.
• Để lệnh thắng chạy. Thay vì chốt lời cố định quá sớm, có thể dời stop theo xu hướng, đúng tinh thần “ngồi yên” của Livingston.
• Chấp nhận đứng ngoài khi thị trường không có hướng rõ. Không giao dịch cũng là một vị thế.

Kết luận

Hồi Ức Của Một Thiên Tài Đầu Tư Chứng Khoán không dạy bạn cách vào lệnh, nhưng cho bạn thấy rõ cách một người cực kỳ có tài vẫn mất tiền khi để cảm xúc và tin đồn lấn át kỷ luật. Nên đọc cùng Trading In The Zone: một cuốn kể câu chuyện, một cuốn giải thích cơ chế tâm lý phía sau.