Review sách Cuộc Nổi Dậy Ở Phố Wall (Flash Boys): giao dịch tần suất cao và cuộc đua mili giây

Cuộc Nổi Dậy Ở Phố Wall là tên tiếng Việt của Flash Boys, cuốn sách năm 2014 của Michael Lewis, tác giả của Liar’s Poker và The Big Short. Lewis kể câu chuyện về một nhóm người phát hiện ra rằng thị trường chứng khoán Mỹ đã thay đổi tận gốc rễ: người thắng không còn là người phân tích giỏi nhất, mà là người có máy tính và đường truyền nhanh nhất. Cuốn sách gây tranh cãi lớn ngay khi ra mắt.

Lệnh mua biến mất

Nhân vật chính, Brad Katsuyama, là trader của ngân hàng RBC tại New York. Khoảng năm 2007 tới 2008, anh bắt đầu gặp một hiện tượng lạ: màn hình hiện có 10.000 cổ phiếu đang được chào bán, nhưng khi anh bấm mua, chỉ khớp được một phần, phần còn lại biến mất và giá lập tức nhích lên.

Katsuyama cùng đồng nghiệp tìm ra nguyên nhân. Lệnh của anh được gửi tới nhiều sàn khác nhau, và tới các sàn đó ở những thời điểm chênh nhau vài phần nghìn giây. Các công ty giao dịch tần suất cao thấy lệnh khớp ở sàn đầu tiên, đoán ra có một lệnh lớn đang tới, và chạy trước để mua ở các sàn còn lại rồi bán lại cho anh với giá cao hơn.

Cuộc đua mili giây

Sách mô tả một thế giới mà tốc độ được đo bằng phần nghìn, thậm chí phần triệu giây:

• Đường cáp quang gần như thẳng tắp từ Chicago tới New Jersey, đào xuyên núi và sông, chỉ để rút ngắn thời gian truyền dữ liệu giữa hai trung tâm giao dịch vài mili giây.
• Đặt máy chủ ngay cạnh máy chủ của sàn để nhận dữ liệu sớm nhất.
• Các loại lệnh phức tạp mà nhà đầu tư thông thường không biết, được thiết kế phục vụ những người giao dịch tốc độ cao.

Lewis cũng kể về vụ Sergey Aleynikov, lập trình viên của Goldman Sachs bị bắt vì mang theo mã nguồn khi nghỉ việc, như một góc nhìn về việc ngay cả các ngân hàng lớn cũng khó kiểm soát hệ thống công nghệ của chính mình.

Giải pháp: sàn IEX

Katsuyama bỏ việc ở RBC và cùng cộng sự lập sàn giao dịch IEX. Ý tưởng đơn giản mà khéo léo: đặt một cuộn cáp quang dài trước cổng vào sàn để mọi lệnh bị làm chậm một khoảng rất nhỏ như nhau, triệt tiêu lợi thế của những người chỉ nhanh hơn vài phần triệu giây. IEX về sau được cơ quan quản lý Mỹ chấp thuận trở thành sàn giao dịch chính thức.

Tranh cãi

Khẳng định nổi tiếng của Lewis là thị trường chứng khoán Mỹ “bị dàn xếp”. Giới giao dịch tần suất cao phản bác rằng họ giúp tăng thanh khoản và thu hẹp chênh lệch giá mua bán, nhờ đó chi phí giao dịch của nhà đầu tư nhỏ giảm mạnh so với trước. Sự thật nằm đâu đó ở giữa: có những chiến lược thực sự gây hại, nhưng không phải mọi giao dịch tốc độ cao đều xấu. Nên đọc sách như một góc nhìn mạnh mẽ, không phải bản kết luận cuối cùng.

Bài học cho trader forex

Flash Boys không nói về forex, nhưng giúp trader hiểu rằng giá trên màn hình chưa chắc là giá được khớp. Vài điều nên mang theo:

• Trượt giá là có thật. Khi thị trường biến động mạnh, lệnh có thể khớp ở giá khác giá bạn thấy. Xem thêm trượt giá là gì và requote là gì.
• Chi phí ẩn quan trọng. Spread, hoa hồng và chất lượng khớp lệnh ăn mòn lợi nhuận, nhất là với người giao dịch nhiều lệnh.
• Đừng thi tốc độ với máy. Chiến lược scalping dựa trên vài pip lợi thế rất dễ bị chi phí và độ trễ đánh bại. Trader cá nhân có lợi thế ở khung thời gian dài hơn, nơi tốc độ không quyết định.
• Chọn công ty môi giới có chất lượng khớp lệnh tốt, minh bạch về mô hình xử lý lệnh, và được cơ quan uy tín cấp phép.

Kết luận

Cuộc Nổi Dậy Ở Phố Wall là một trong những cuốn sách tài chính dễ đọc và cuốn hút nhất, đồng thời mở mắt về phần hạ tầng mà hầu hết người giao dịch không bao giờ nhìn thấy. Đọc nó không giúp bạn kiếm tiền ngay, nhưng giúp bạn hiểu mình đang chơi trong một sân chơi như thế nào. Nếu muốn một góc nhìn khác về việc thị trường khó bị đánh bại ra sao, đọc thêm Bước Đi Ngẫu Nhiên Trên Phố Wall.