Bollinger Bands là gì? Công thức và 5 chiến lược giao dịch với BB

Bollinger Bands (BB, dải Bollinger) là chỉ báo kỹ thuật gồm 3 đường: dải giữa là đường trung bình động SMA 20, dải trên và dải dưới cách dải giữa 2 độ lệch chuẩn của giá. Dải nới rộng khi thị trường biến động mạnh và co hẹp khi thị trường yên ắng. Theo chính John Bollinger, người tạo ra chỉ báo đầu những năm 1980, Bollinger Bands cho một định nghĩa tương đối về giá cao và giá thấp: giá gần dải trên là cao, gần dải dưới là thấp; nhưng giá chạm dải không tự nó là tín hiệu mua bán.

Thành phần	Công thức (mặc định)	Ý nghĩa
Dải giữa	SMA 20 của giá đóng cửa	Giá trung bình 20 phiên, hỗ trợ kháng cự động khi có xu hướng
Dải trên	SMA 20 + 2 × độ lệch chuẩn 20 phiên	Vùng giá cao tương đối
Dải dưới	SMA 20 − 2 × độ lệch chuẩn 20 phiên	Vùng giá thấp tương đối
BandWidth	(dải trên − dải dưới) ÷ dải giữa	Độ rộng dải, thấp bất thường là “nút thắt” (Squeeze)
%b	(giá − dải dưới) ÷ (dải trên − dải dưới)	Vị trí giá trong dải: 1 là chạm dải trên, 0 là chạm dải dưới

Trong quá trình tìm hiểu các phương pháp phân tích kỹ thuật, hẳn bạn đã từng thắc mắc Bollinger Bands là gì và tại sao nó phổ biến đến vậy.

Tôi đã từng có một thời gian đọc và nghiền ngẫm cuốn sách Bollinger on Bollinger Bands của John A. Bollinger, cùng với những trải nghiệm trong quá trình giao dịch thực tế, hy vọng giải đáp được những thắc mắc của bạn qua bài viết này.

Bắt đầu nhé!

1. Dải Bollinger Bands là gì?

Bollinger Bands là chỉ báo đo biến động của giá, gồm đường SMA 20 ở giữa và hai dải trên, dưới cách nó 2 độ lệch chuẩn, do John Bollinger phát minh đầu những năm 1980. Đây là một trong những chỉ báo thông dụng nhất trong giao dịch Forex, kết hợp cả xu hướng (đường trung bình) và mức biến động (độ rộng dải).

Bollinger Bands trên biểu đồ giá.

Bollinger Bands ngày càng phổ biến nhờ sự đơn giản. Tuy nhiên chính vì đơn giản mà rất nhiều trader dùng nó một cách máy móc theo những hướng dẫn sơ sài trên mạng, mà không hiểu rõ bản chất.

Nếu có thể, bạn nên tìm đọc cuốn Bollinger on Bollinger Bands do chính cha đẻ của phương pháp này viết, và bộ quy tắc sử dụng Bollinger Bands ông công bố trên trang bollingerbands.com.

Mục đích của Bollinger Bands là cung cấp một định nghĩa tương đối về giá cao và thấp: giá cao khi ở gần dải trên, giá thấp khi ở gần dải dưới. Định nghĩa này giúp trader so sánh hành động giá với các chỉ báo khác để ra quyết định.

2. Công thức tính Bollinger Bands là gì?

Dải giữa = SMA 20 của giá đóng cửa; dải trên = SMA 20 + 2 × độ lệch chuẩn 20 phiên; dải dưới = SMA 20 − 2 × độ lệch chuẩn 20 phiên.

Dải giữa là đường trung bình động đơn giản (SMA) chu kỳ 20 của giá đóng cửa.
Dải trên = SMA 20 + 2 × độ lệch chuẩn 20 phiên.
Dải dưới = SMA 20 − 2 × độ lệch chuẩn 20 phiên.

Theo John Bollinger, Bollinger Bands truyền thống dùng đường trung bình đơn giản (SMA), vì độ lệch chuẩn cũng được tính theo cách trung bình đơn giản.

Ví dụ tính: trên khung H4 của EURUSD, SMA 20 = 1.0850, độ lệch chuẩn của 20 giá đóng cửa gần nhất = 0.0020.

Giá trị	Cách tính	Kết quả
Dải trên	1.0850 + 2 × 0.0020	1.0890
Dải dưới	1.0850 − 2 × 0.0020	1.0810
BandWidth	(1.0890 − 1.0810) ÷ 1.0850	khoảng 0,74%
%b khi giá = 1.0880	(1.0880 − 1.0810) ÷ (1.0890 − 1.0810)	0,875

%b bằng 0,875 nghĩa là giá đang ở phần trên của dải, gần dải trên (giá cao tương đối). Nếu độ lệch chuẩn giảm còn 0.0010 (thị trường yên ắng hơn), hai dải co lại còn 1.0870 và 1.0830: đó là lúc dải bắt đầu “thắt cổ chai”.

3. Ý nghĩa các thông số và cách cài đặt Bollinger Bands

Thông số mặc định của Bollinger Bands là 20 kỳ và 2 độ lệch chuẩn; nếu đổi số kỳ, John Bollinger khuyên chỉnh độ lệch chuẩn theo: 1,9 với 10 kỳ, 2,1 với 50 kỳ.

3.1. Các thông số của dải Bollinger Bands

Cấu trúc 3 dải của Bollinger Bands.

Bollinger Bands là sự kết hợp giữa đường trung bình động Moving Average và độ lệch chuẩn, gồm 3 thành phần:

Middle Band (dải giữa): đường trung bình động SMA 20.
Upper Band (dải trên): dải giữa cộng 2 độ lệch chuẩn (standard deviation).
Lower Band (dải dưới): dải giữa trừ 2 độ lệch chuẩn.

“Độ lệch chuẩn” là đại lượng thống kê đo mức độ phân tán của một tập dữ liệu: các giá đóng cửa càng chênh lệch xa giá trung bình thì độ lệch chuẩn càng lớn, dải càng rộng. Xem công thức độ lệch chuẩn tại đây.

3.2. Cách cài đặt Bollinger Bands

Trên MT4, MT5, việc cài đặt rất đơn giản:

Cách 1: mở MT4 hoặc MT5, trên thanh menu chọn Insert → Indicators → Trend → Bollinger Bands.

Cách 2: bấm biểu tượng danh sách chỉ báo (Indicator list) trên thanh công cụ → Trend → Bollinger Bands.

Chèn Bollinger Bands trên MT4.

Bảng thông số hiện ra. Tab Parameters gồm Period (số kỳ), Deviations (số độ lệch chuẩn), Shift và Apply to (giá dùng để tính, mặc định Close). Bạn có thể chỉnh màu, độ dày đường và khung thời gian hiển thị ở các tab bên cạnh. Xem thêm hướng dẫn sử dụng MT4.

Bảng thông số Bollinger Bands trên MT4.

Trên TradingView: bấm Chỉ báo, gõ “Bollinger Bands”, chọn chỉ báo có sẵn; mặc định Length 20, StdDev 2.

Nhiều trader tùy chỉnh số phiên hay độ lệch chuẩn. Tôi khuyên giữ thông số mặc định (20, 2), vì đây là thông số chính tác giả đề xuất làm điểm khởi đầu. Nếu đổi số kỳ, hãy chỉnh độ lệch chuẩn theo khuyến nghị của John Bollinger: rút xuống 10 kỳ thì dùng 1,9; kéo lên 50 kỳ thì dùng 2,1.

3.3. Bollinger Bands đa khung thời gian

Nhiều trader muốn xem dải Bollinger của khung lớn (ví dụ H4) ngay trên biểu đồ khung nhỏ (H1). Có thể dùng chỉ báo tùy chỉnh MTF_BollingerBands (MTF là multi-timeframe, đa khung thời gian; không có sẵn trong MT4, phải tải về) với các thiết lập:

TimeFrame: khung thời gian của dải muốn hiện, tính bằng phút. Muốn hiện dải của H4 trên biểu đồ H1 thì nhập 240.
MAPeriod: số kỳ, mặc định 20.
AppliedPrice: để 0 (giá đóng cửa).
BandsShift: để 0.
StdDev: độ lệch chuẩn, mặc định 2.

Một số trader dùng thêm hai bộ dải (20, 2) và (20, 3) cùng Stochastic (14, 3, 3) để lọc tín hiệu. Xem thêm phân tích đa khung thời gian.

4. %b và BandWidth là gì?

%b và BandWidth là hai chỉ báo do John Bollinger tạo ra từ chính Bollinger Bands: %b cho biết giá đang ở đâu so với hai dải, BandWidth cho biết hai dải đang rộng hay hẹp.

%b = (giá − dải dưới) ÷ (dải trên − dải dưới). %b = 1 khi giá ở đúng dải trên, 0 khi ở dải dưới, 0,5 khi ở dải giữa; lớn hơn 1 hoặc nhỏ hơn 0 khi giá vượt ra ngoài dải. Theo Bollinger, %b hữu ích để tìm phân kỳ và để viết quy tắc giao dịch tự động.
BandWidth = (dải trên − dải dưới) ÷ dải giữa. BandWidth xuống mức thấp bất thường là dấu hiệu Squeeze (nút thắt cổ chai), thường đi trước một giai đoạn biến động mạnh.

5. 5 chiến lược giao dịch với Bollinger Bands

5 cách dùng Bollinger Bands phổ biến: mua thấp bán cao trong thị trường đi ngang, giao dịch nút thắt cổ chai (Squeeze), giao dịch theo xu hướng với dải giữa, kết hợp mô hình nến đảo chiều, và kết hợp phân kỳ RSI. Quy tắc quan trọng nhất của John Bollinger: giá chạm dải chỉ là “chạm”, không phải tín hiệu.

Nhiều trader tin rằng giá càng gần dải trên là thị trường mua quá nhiều, càng gần dải dưới là bán quá nhiều. Điều này chỉ đúng tương đối: trong xu hướng mạnh, giá có thể “bám” dải trên (hoặc dải dưới) rất lâu.

Chiến lược 1: mua thấp và bán cao (giao dịch khi giá chạm dải)

Bạn còn nhớ mục đích của Bollinger Bands chứ?

Mục đích của Bollinger Bands là cung cấp một định nghĩa tương đối về giá cao và thấp cho các nhà giao dịch.

Từ đó có một chiến lược rất đơn giản: mua thấp, bán cao. Dải trên và dải dưới đóng vai trò như kháng cự và hỗ trợ động, nên:

Bán khi giá chạm dải trên (upper band).
Mua khi giá chạm dải dưới (lower band).

Mua ở dải dưới, bán ở dải trên Bollinger Bands

Mua ở dải dưới, bán ở dải trên khi thị trường đi ngang.

Về lý thuyết, cách này tương đối hiệu quả khi thị trường đi ngang (sideway), nhưng rất nguy hiểm khi thị trường có xu hướng mạnh: theo John Bollinger, trong xu hướng mạnh giá có thể đi dọc theo dải trên (hoặc dải dưới), nên bán ở dải trên là bán ngược xu hướng.

Đây chỉ là ứng dụng đơn giản nhất để bạn hiểu bản chất của Bollinger Bands. Tôi KHÔNG khuyến khích dùng cách này, nhất là khi bạn chưa đủ khả năng sàng lọc những tín hiệu đánh lừa của thị trường.

Chiến lược 2: giao dịch nút thắt cổ chai (Bollinger Bands Squeeze)

Với hình thái đặc trưng là hai dải bao bọc gần như toàn bộ đường giá, phương pháp giao dịch kinh điển của chỉ báo này là Bollinger Bands Squeeze, thường gọi là “nút thắt cổ chai”.

Thị trường luôn luân phiên giữa giai đoạn biến động mạnh và biến động yếu. Giá dao động trong biên độ hẹp càng lâu thì biến động sắp tới càng có thể mạnh.

Với người mới, rất khó tự đánh giá mức biến động. Bollinger Bands giúp việc này: khi hai dải co hẹp bất thường (BandWidth thấp nhất trong một thời gian dài), đó là vùng chuẩn bị có biến động mạnh, bạn nên sẵn sàng.

Nút thắt cổ chai: hai dải co hẹp trước một cú chạy mạnh.

Sau khi tìm thấy nút thắt, chờ giá phá vỡ ra khỏi vùng tích lũy hẹp:

Giá phá lên khỏi vùng tích lũy: lệnh mua.
Giá phá xuống khỏi vùng tích lũy: lệnh bán.

Mẹo: vào lệnh theo phá vỡ khá hiệu quả, nhưng vấn đề là xác định sớm thời điểm phá vỡ. Nếu chờ đến khi phá vỡ quá rõ ràng thì khó có tỷ lệ risk:reward tốt. Ngoài ra, nút thắt không cho biết giá sẽ phá theo hướng nào; điều này được giải quyết ở chiến lược tiếp theo.

Chiến lược 3: giao dịch theo xu hướng

Bollinger Bands giúp bạn tìm vùng sắp phá vỡ bằng nút thắt cổ chai, nhưng không cho biết sau đó giá đi hướng nào. Nhìn biểu đồ dưới đây, bạn thử đoán xem giá sẽ chạy hướng nào?

Đoán hướng phá vỡ dựa vào xu hướng chung.

Nếu bạn lờ mờ nhận ra biểu đồ đang có xu hướng đi lên và đoán “có lẽ giá sẽ phá lên” thì bạn đã đúng.

Giá phá lên theo xu hướng chung.

Sau đó tiếp tục xuất hiện nút thắt và giá lại phá lên theo xu hướng:

Nút thắt tiếp theo trong cùng xu hướng tăng.

Mấu chốt là xác định được xu hướng chung của thị trường để tránh tín hiệu giả.

Cách thứ hai khi thị trường có xu hướng mạnh: dùng dải giữa SMA 20. Dải giữa là giá đóng cửa trung bình 20 phiên; khi xu hướng mạnh, mỗi lần giá hồi về dải giữa thường bật ra tiếp tục xu hướng. Dải giữa đóng vai trò hỗ trợ (hoặc kháng cự) động, và nhịp pullback về dải giữa là cơ hội vào lệnh.

Vào lệnh khi giá hồi về dải giữa SMA 20 trong xu hướng.

Mẹo: có thể đặt dừng lỗ ngoài dải trên (với lệnh bán) hoặc ngoài dải dưới (với lệnh mua).

Chiến lược 4: kết hợp Bollinger Bands với mô hình nến đảo chiều

Ngoài giao dịch với Bollinger Bands đơn thuần hay kết hợp với xu hướng, có thể kết hợp thêm các mô hình nến đảo chiều. Khi giá chạy ra xa, nó thường có xu hướng quay về dải giữa SMA 20. Cách làm:

Xác định các vùng hỗ trợ và kháng cự.
Xem hình thái Bollinger Bands tại các vùng đó.
Tìm mô hình nến đảo chiều như Hammer, Bullish Engulfing, Bearish Engulfing.

Từ những dữ liệu đó, xác lập điểm vào lệnh.

Ví dụ 1:

Nến đảo chiều tại dải Bollinger và vùng hỗ trợ kháng cự.

Ví dụ 2:

Ví dụ thứ hai về điểm vào lệnh kết hợp nến đảo chiều.

Chiến lược 5: kết hợp Bollinger Bands với phân kỳ RSI

Đây là cách giao dịch hay nhưng không nhiều người dùng. RSI (Relative Strength Index, chỉ số sức mạnh tương đối) do Welles Wilder phát triển, đo sức mạnh hoặc sự suy yếu của chuyển động giá. Trên MT4, RSI nằm trong mục Oscillators; thông số phổ biến là RSI 14.

Cách dùng RSI cơ bản nhất: RSI vượt lên trên 70 rồi cắt xuống thì bán; RSI xuống dưới 30 rồi cắt lên thì mua. Khi kết hợp với Bollinger Bands, chúng ta không dùng RSI như vậy, mà đi tìm phân kỳ RSI:

Phân kỳ giảm: giá tạo đỉnh cao hơn nhưng RSI tạo đỉnh thấp hơn.
Phân kỳ tăng: giá tạo đáy thấp hơn nhưng RSI tạo đáy cao hơn.

Đó là dấu hiệu sắp có đảo chiều. Ý tưởng kết hợp:

Với Bollinger Bands, khi giá đi ra xa sẽ có xu hướng quay về dải giữa; trong một đà tăng, dải trên đóng vai trò như kháng cự động (không phải vùng kháng cự để vào lệnh ngay).
Với RSI, phân kỳ giảm xuất hiện khi giá tạo đỉnh cao hơn nhưng RSI giảm.

Vậy: nếu giá đang đi lên và nằm ở dải trên, tìm phân kỳ giảm RSI; nếu giá đang đi xuống và nằm ở dải dưới, tìm phân kỳ tăng RSI. Giá ở dải ngoài có xu hướng quay về dải giữa, kết hợp tín hiệu đảo chiều từ phân kỳ RSI, ta có một giao dịch đảo chiều.

Cách kết hợp này cũng đúng với lời khuyên của John Bollinger: kết hợp Bollinger Bands với chỉ báo đo thứ khác (ví dụ động lượng hoặc khối lượng), vì hai chỉ báo cùng đo một thứ không tốt hơn một chỉ báo.

Ví dụ:

Phân kỳ RSI khi giá ở dải ngoài của Bollinger Bands.

Mẹo: kết hợp thêm hỗ trợ kháng cự. Khi phân kỳ RSI xuất hiện đúng tại một mức hỗ trợ hoặc kháng cự, giao dịch đảo chiều có xác suất thành công cao hơn.

6. Kết luận

Hy vọng qua bài viết này bạn nắm được Bollinger Bands là gì, ý nghĩa các thông số, và các chiến lược giao dịch với Bollinger Bands.

Điều quan trọng nhất là dành thời gian tự rèn luyện và rút kinh nghiệm cho chính mình. Khi đã thành thạo, bạn có thể nghiên cứu thêm cách kết hợp Bollinger Bands với các chỉ báo khác.

Chúng tôi cũng đã hệ thống kiến thức giao dịch ngoại hối một cách bài bản trong khóa học Forex cho người mới bắt đầu, hoàn toàn miễn phí.

Nếu có thắc mắc, bạn có thể hỏi trong group Đảo Trader hoặc nhắn fanpage SINVEST.

Nội dung mang tính giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư. Giao dịch CFD có đòn bẩy rủi ro cao, bạn có thể mất toàn bộ số vốn.

Câu hỏi thường gặp

Bollinger Bands là gì?

Bollinger Bands là chỉ báo kỹ thuật do John Bollinger tạo ra đầu những năm 1980, gồm đường trung bình động SMA 20 ở giữa và hai dải trên, dưới cách nó 2 độ lệch chuẩn. Dải nới rộng khi biến động mạnh, co hẹp khi thị trường yên ắng.

Thông số Bollinger Bands chuẩn là bao nhiêu?

Mặc định là 20 kỳ và 2 độ lệch chuẩn trên giá đóng cửa. Nếu đổi số kỳ, John Bollinger khuyên chỉnh độ lệch chuẩn: khoảng 1,9 với 10 kỳ và 2,1 với 50 kỳ.

Giá chạm dải trên Bollinger có phải tín hiệu bán không?

Không. Theo John Bollinger, giá chạm dải chỉ là “chạm”, không phải tín hiệu. Trong xu hướng tăng mạnh, giá có thể đi dọc dải trên rất lâu; cần thêm xác nhận như nến đảo chiều, phân kỳ hoặc hỗ trợ kháng cự.

Bollinger Bands Squeeze là gì?

Squeeze (nút thắt cổ chai) là khi hai dải Bollinger co hẹp bất thường, tức BandWidth xuống mức thấp nhất trong một thời gian dài. Giai đoạn biến động thấp này thường đi trước một cú chạy mạnh, nhưng không cho biết hướng; hãy kết hợp với xu hướng chung.

%b trong Bollinger Bands là gì?

%b = (giá − dải dưới) ÷ (dải trên − dải dưới), cho biết giá đang ở đâu trong dải: 1 là ở dải trên, 0 là ở dải dưới, 0,5 là ở dải giữa. %b dùng để tìm phân kỳ và viết quy tắc giao dịch.

Bollinger Bands có chính xác không?

Không có chỉ báo nào chính xác tuyệt đối. Bollinger Bands cho biết giá đang cao hay thấp tương đối và mức biến động, nên dùng cùng xu hướng, hỗ trợ kháng cự hoặc một chỉ báo đo thứ khác (động lượng, khối lượng) để ra quyết định.