Review sách Công Thức Kỳ Diệu Chinh Phục Thị Trường Chứng Khoán: magic formula của Joel Greenblatt

Công Thức Kỳ Diệu Chinh Phục Thị Trường Chứng Khoán là tên tiếng Việt của The Little Book That Beats the Market, cuốn sách năm 2005 của Joel Greenblatt. Greenblatt là nhà sáng lập quỹ Gotham Capital, nổi tiếng với thành tích đầu tư rất cao, đồng thời giảng dạy về đầu tư giá trị tại Đại học Columbia. Ông viết cuốn sách này với mục tiêu rất đơn giản: giải thích cách đầu tư sao cho các con của ông, khi đó còn đang đi học, cũng hiểu được.

Doanh nghiệp tốt với giá rẻ

Greenblatt bắt đầu bằng câu chuyện một cửa hàng kẹo cao su nhỏ, để giải thích một doanh nghiệp đáng giá bao nhiêu và vì sao giá cổ phiếu thường dao động rất xa so với giá trị đó. Từ đó ông rút ra nguyên tắc của đầu tư giá trị: mua doanh nghiệp tốt với giá rẻ. Câu hỏi là đo “tốt” và “rẻ” bằng gì.

Công thức kỳ diệu

Công thức kỳ diệu là cách xếp hạng cổ phiếu theo hai con số: tỷ suất sinh lời trên vốn và lợi suất lợi nhuận.

• Tỷ suất sinh lời trên vốn đo doanh nghiệp có tốt không: tạo ra bao nhiêu lợi nhuận trước lãi vay và thuế (EBIT) trên số vốn thực sự cần để vận hành (vốn lưu động và tài sản cố định). Doanh nghiệp kiếm nhiều tiền trên ít vốn thường có lợi thế cạnh tranh.
• Lợi suất lợi nhuận đo cổ phiếu có rẻ không: EBIT chia cho giá trị doanh nghiệp (vốn hóa cộng nợ ròng). Gần giống nghịch đảo của P/E, nhưng tính cả nợ nên so sánh công bằng hơn giữa các doanh nghiệp.

Cách làm: xếp hạng tất cả cổ phiếu theo từng chỉ số, cộng hai thứ hạng lại, rồi mua khoảng 20 tới 30 cổ phiếu có tổng điểm tốt nhất. Mua dần trong năm, giữ mỗi cổ phiếu khoảng một năm, rồi lặp lại. Sách khuyên loại bỏ ngân hàng, bảo hiểm và doanh nghiệp tiện ích vì cấu trúc tài chính khác biệt.

Theo số liệu kiểm định quá khứ trong sách, danh mục theo công thức vượt xa chỉ số thị trường Mỹ trong giai đoạn khoảng 17 năm được kiểm tra.

Phần khó nhất không phải là công thức

Đây là chương đáng giá nhất của sách. Greenblatt chỉ ra rằng công thức có thể thua thị trường một, hai, thậm chí ba năm liên tiếp. Trong những giai đoạn đó, hầu hết mọi người sẽ nghi ngờ và bỏ cuộc, quay sang mua những cổ phiếu đang hot.

Và đó chính là lý do công thức vẫn hiệu quả: nếu ai cũng kiên trì được, lợi thế sẽ biến mất. Một phương pháp tốt chỉ có giá trị với người đủ kỷ luật để làm theo nó qua cả những năm tệ.

Giới hạn cần biết

• Kết quả trong sách dựa trên dữ liệu quá khứ. Các phân tích độc lập sau này cho thấy hiệu quả của công thức ở những giai đoạn sau kém ấn tượng hơn.
• Ở Việt Nam, số doanh nghiệp đủ thanh khoản và có số liệu kế toán tin cậy còn hạn chế, nên cần sàng lọc kỹ hơn.
• Công thức không xét tới chất lượng ban lãnh đạo hay rủi ro đặc thù, nên danh mục phải đủ đa dạng.

Bài học cho trader

Một hệ thống có lợi thế vẫn có những giai đoạn thua dài, và phần lớn người dùng bỏ cuộc đúng lúc đó. Đây cũng là chuyện của trader: một chiến lược đã backtest kỹ có thể thua nhiều lệnh liên tiếp, và việc đổi chiến lược liên tục mới là thứ phá hủy tài khoản. Hãy biết trước mức sụt giảm “bình thường” của hệ thống mình trước khi giao dịch thật.

Kết luận

Công Thức Kỳ Diệu là cuốn sách mỏng, dễ đọc, giúp bạn hiểu bản chất của đầu tư giá trị chỉ trong một buổi. Dù có áp dụng công thức hay không, bài học về kỷ luật và kiên nhẫn trong sách là thứ đáng mang theo. Muốn hiểu sâu hơn về giá trị và biên độ an toàn, hãy đọc Nhà Đầu Tư Thông Minh.